Z czego wykonane są wnętrza
Wnętrze Jamy Michalika: sale, które warto zobaczyć
Krótka wycieczka po dwóch głównych salach Jamy Michalika: rzeźbione portale, witraże, karykatury i kukiełki, które pozostawili artyści Młodej Polski.
Zarezerwuj stolik na koncert ↗Szybka odpowiedź
Jama Michalika ma dwie główne sale: starszą, w której narodził się Zielony Balonik, oraz salę Frycza, urządzoną około 1910 roku z rzeźbionymi portalami, skórzanymi ławami, witrażami i lampami. Wypatruj karykatur, malowideł ściennych, kukiełek w gablotach i witrażowego łuku.
Kawiarnia stworzona przez artystów
Kawiarnia jest związana z Młodą Polską, modernistycznym ruchem trwającym mniej więcej od 1890 do 1918 roku, którego centrum stanowił Kraków. Secesja była jego najbardziej wpływowym stylem wizualnym. W 1910 roku Michalik powiększył kawiarnię o dwa pomieszczenia i kuchnię, pod kierunkiem architekta Franciszka Mączyńskiego. Wnętrza dla gości zaprojektował malarz Karol Frycz, który wykonał meble, witraże, drzwi i lampy, natomiast malarz Kazimierz Sichulski zaprojektował fryzy w większej sali. Wcześniej, według polskiej Wikipedii, Stanisław Wyspiański zaproponował pomalowanie całej kawiarni za cenę farby, a Michalik odmówił.
Jak opisywano ten styl
Historyk sztuki Tadeusz Dobrowolski, cytowany przez Culture.pl, nazwał wnętrze mieszanką secesji, stylu nowoczesnego, kościoła i swego rodzaju rosyjskiego teremu. W praktyce oznacza to futryny drzwi z grubymi, beczkowatymi ościeżnicami i krętymi nadprożami, ciężkie skórzane sofy z rzeźbionym ornamentem oraz niewielkie witraże. Efekt jest ciemny, ciepły i nieco osobliwy — i o to właśnie chodzi: zostało zaprojektowane jako azyl dla artystów, nie jako salon wystawowy. Artyści rysowali też karykatury i szkice na miejscu, które wisiały na ścianach tylnego pomieszczenia, dlatego kawiarnia wciąż czyta się jak galeria równie mocno jak restauracja.
Starsza sala
Starsza sala była pierwotnym domem Zielonego Balonika. Culture.pl wymienia tam malowidła ścienne ze złotej ery, wśród nich dwa walczące koguty autorstwa Tadeusza Rychtera i Stanisława Czajkowskiego oraz karykaturę aktorki Ireny Solskiej autorstwa Karola Frycza. Znajduje się tam również zegar wahadłowy zaprojektowany przez Henryka Szczyglińskiego i gabloty z lalkami z kabaretu. Rzędy oprawionej grafiki pokrywają ściany, więc warto poświęcić czas, by obejrzeć je jedno po drugim, od drzwi do dalekiego kąta.
Sala Frycza
Druga główna sala nosi imię swojego projektanta. Znajdują się w niej ławy, krzesła, lustra i wiszący zegar autorstwa Frycza oraz część zaprojektowanych przez niego witraży, które według Culture.pl przedstawiają ptaki, żbika i samego Michalika niosącego tacę z napojami i przekąskami. Świetlik jest również witrażowy. Na ścianach wiszą namalowany przez Sichulskiego w 1908 roku obraz kabaretu Zielony Balonik, przedstawiający jego członków w dzikim pochodzie, oraz jego komiczna wersja Sądu Ostatecznego, zaludniona postaciami z kabaretu. Znajdują się tu także kolejne lalki i miniaturowa scena.
Podwyższony kącik
Od sali Frycza odchodzi niewielka, nieco wyniesiona komnata zwana „szczytem", która służy jako scena. Zdobi ją litografie i karykatury, w tym portrety osób z kręgu kabaretu. Właśnie dzięki tym wnętrzom występ folklorystyczny czuje się tu jak u siebie: artyści grają w przestrzeni stworzonej do występów, z szkłem, drewnem i wyniesionym narożnikiem, który już wygląda jak scena. Fotografia przedstawia biały kominek z okapem obok zielonej skórzanej ławy, pod dużym obrazem.
Uwaga o tym, co się zmienia
Sale bywają przestawiane, stoły przesuwane, a historia renowacji jest długa: według polskiej Wikipedii malowane dekoracje uratowano i odrestaurowano w 1992 roku, a wcześniejsza renowacja z 1956 roku spotkała się ze sprzeciwem samego Frycza. Traktuj ten przewodnik jako mapę tego, czego warto szukać, a nie obietnicę konkretnego obiektu na konkretnej ścianie. Jeśli jakieś malowidło lub okno jest dla Ciebie szczególnie ważne, zapytaj obsługę po przyjściu; znają tę salę lepiej niż jakakolwiek strona i zapewne nie raz już o to pytano.
Najczęściej zadawane pytania
Kto zaprojektował wnętrze?
Karol Frycz zaprojektował meble, witraże, drzwi i lampy około 1910 roku, a Kazimierz Sichulski — fryzy, według Culture.pl. Prace nadzorował architekt Franciszek Mączyński.
Czym jest Młoda Polska?
Ruch modernistyczny w polskiej sztuce, literaturze i muzyce, trwający mniej więcej od 1890 do 1918 roku i skupiony wokół Krakowa, według Wikipedii. Jego najbardziej wpływowym stylem wizualnym była secesja.
W której sali będę siedzieć?
To zależy od wieczoru. Twoje potwierdzenie i obsługa wskażą Ci miejsce, a obie główne sale są warte obejrzenia, jeśli tylko uda Ci się je zobaczyć.
Źródła